Środa, 18 listopada 2026 Imieniny: Roman, Klaudyna, Karolina Redakcja Kontakt
Finanse firmy

Różnice kursowe – koszty finansowe czy operacyjne?

Autor: Redakcja ryneknc.pl Publikacja: 10 listopada 2026 4 min czytania
Praca księgowa w biurze

Zasadniczo różnice kursowe są przychodami lub kosztami finansowymi, a nie operacyjnymi. Wynika to z art. 30 ust. 4 ustawy o rachunkowości. Wyjątek dotyczy przede wszystkim różnic związanych z nabyciem lub wytworzeniem aktywów trwałych. Do momentu oddania ich do używania mogą one zwiększać albo zmniejszać wartość początkową środka trwałego, środka trwałego w budowie lub wartości niematerialnej i prawnej.

Różnice kursowe jako przychody i koszty finansowe

Różnice kursowe powstają między innymi przy rozliczaniu należności i zobowiązań w walutach obcych, wycenie środków pieniężnych na rachunkach walutowych oraz przy wycenie aktywów i pasywów na dzień bilansowy. Waluty obce wycenia się wtedy co do zasady według średniego kursu ogłoszonego przez NBP.

Wynik tej wyceny wpływa na wynik finansowy jednostki. Dodatnie różnice kursowe zwiększają przychody finansowe, a ujemne obciążają koszty finansowe. W księgach rachunkowych są one zwykle ujmowane odpowiednio na koncie 75-0 „Przychody finansowe” oraz 75-1 „Koszty finansowe”.

Nie oznacza to jednak, że każda różnica kursowa staje się bezpośrednio kosztem finansowym. Jeżeli przepisy nakazują włączyć ją do wartości początkowej określonego składnika aktywów, nie obciąża ona w tym momencie rachunku zysków i strat. W takim przypadku wpływa na wartość bilansową aktywa.

Jak prezentować różnice kursowe w rachunku zysków i strat?

W rachunku zysków i strat różnice kursowe prezentuje się per saldo. Oznacza to, że dodatnie i ujemne różnice kursowe kompensuje się, a wykazuje jedynie ich nadwyżkę.

Jeżeli dodatnie różnice kursowe przewyższają ujemne, nadwyżkę ujmuje się jako inne przychody finansowe. W rachunku zysków i strat sporządzanym według załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości jest to pozycja G.V w wariancie porównawczym albo J.V w wariancie kalkulacyjnym.

Gdy większa jest suma ujemnych różnic kursowych, nadwyżkę wykazuje się jako inne koszty finansowe, odpowiednio w pozycji H.IV wariantu porównawczego albo K.IV wariantu kalkulacyjnego.

Prezentacja per saldo dotyczy wyniku na różnicach kursowych, a nie tylko technicznego salda pojedynczego konta. Dlatego przejściowe ujemne saldo na koncie przychodów finansowych, powstałe na przykład po odwróceniu wyceny bilansowej z poprzedniego roku, należy rozliczyć z dodatnim saldem konta kosztów finansowych i pokazać wynik łączny.

Kiedy różnice kursowe nie są kosztem finansowym?

Wyjątek dotyczy różnic kursowych związanych z finansowaniem nabycia lub wytworzenia określonych aktywów. Do grupy składników, których wartość może zostać skorygowana, należą:

  • środki trwałe
  • środki trwałe w budowie
  • wartości niematerialne i prawne
  • w przypadkach określonych w ustawie, także produkty i towary

Jeżeli różnice kursowe dotyczą zobowiązania związanego z nabyciem albo wytworzeniem środka trwałego, środka trwałego w budowie lub wartości niematerialnej i prawnej, do czasu oddania składnika do używania:

Typ zdarzenia Klasyfikacja Wpływ na RZiS
Wycena standardowych należności, zobowiązań lub środków pieniężnych w walucie obcej Przychód albo koszt finansowy Wpływ na wynik finansowy, z prezentacją per saldo
Ujemne różnice kursowe związane z nabyciem lub wytworzeniem aktywa trwałego przed oddaniem go do używania Zwiększenie ceny nabycia albo kosztu wytworzenia Brak bezpośredniego obciążenia wyniku finansowego w momencie ujęcia
Dodatnie różnice kursowe związane z nabyciem lub wytworzeniem aktywa trwałego przed oddaniem go do używania Zmniejszenie ceny nabycia albo kosztu wytworzenia Brak bezpośrednego zwiększenia przychodów finansowych w momencie ujęcia

Ujemne różnice kursowe zwiększają wówczas wartość początkową aktywa, natomiast dodatnie ją zmniejszają. Po oddaniu składnika do używania różnice kursowe nie są już ujmowane w ten sposób. Granicą jest więc moment, w którym środek trwały lub WNiP zostaje przyjęty do używania.

Specyficznie traktuje się także przedpłaty związane z nabyciem środka trwałego, WNiP, zapasów lub usług. Zgodnie z pkt 6.1 stanowiska Komitetu Standardów Rachunkowości w sprawie rozrachunków z kontrahentami takie przedpłaty nie podlegają ponownej wycenie bilansowej w sposób właściwy dla zwykłych należności i zobowiązań. Oznacza to, że nie należy automatycznie rozpoznawać od nich różnic kursowych na dzień bilansowy.

Jak polityka rachunkowości wpływa na rozliczenie?

Jednostka powinna opisać w polityce rachunkowości sposób rozliczania różnic kursowych z wyceny bilansowej. Może między innymi odwracać skutki wyceny na początku kolejnego roku, odwracać je w dniu rozliczenia należności lub zobowiązania albo pozostawiać je w księgach do momentu realizacji.

Wybrana metoda musi być stosowana konsekwentnie. Sposób technicznego rozliczenia nie zmienia jednak podstawowej klasyfikacji. Różnice kursowe związane ze zwykłymi rozrachunkami pozostają elementem działalności finansowej, a różnice dotyczące aktywów trwałych mogą do chwili oddania ich do używania korygować wartość początkową.

Najkrócej: różnice kursowe są co do zasady finansowe, nie operacyjne. Wyjątek stanowią przede wszystkim różnice włączane do ceny nabycia lub kosztu wytworzenia aktywów trwałych, które do określonego momentu wpływają na bilans, a nie bezpośrednio na rachunek zysków i strat.

Redakcja ryneknc.pl

Redakcja RynekNC.pl pisze o tym, jak działa rynek kapitałowy i jak finansować rozwój firmy. Zajmujemy się inwestowaniem, giełdą, pozyskiwaniem kapitału, marketingiem dla firm i codziennymi finansami przedsiębiorstwa. Każdy temat opisujemy prostym językiem, z przykładami i krokami, które da się zastosować w praktyce.

551 opublikowanych artykułów zobacz wszystkie

Przeczytaj też

Spis treści · 4 sekcji