Jak często przeprowadzać audyt energetyczny przedsiębiorstwa?
Audyt energetyczny przedsiębiorstwa wykonuje się co 4 lata. Obowiązek wynika z ustawy o efektywności energetycznej i dotyczy podmiotów spełniających kryteria dużego przedsiębiorcy. Po zakończeniu audytu przedsiębiorca powinien zawiadomić Prezesa URE w ciągu 30 dni, a dokumentację przechowywać przez 5 lat.
Kogo dotyczy obowiązek audytu?
Obowiązek obejmuje przedsiębiorcę, który w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych spełnia przynajmniej jeden z ustawowych warunków dotyczących wielkości firmy. Nie trzeba spełniać wszystkich kryteriów jednocześnie. Wystarczy jeden z nich.
| Kryterium | Wartość progowa | Jak je rozumieć? |
|---|---|---|
| Średnioroczne zatrudnienie | Co najmniej 250 pracowników | Liczba pracowników jest ustalana dla badanego roku obrotowego. |
| Roczny obrót | Powyżej równowartości 50 mln euro | Pod uwagę bierze się obrót netto ze sprzedaży oraz operacji finansowych. |
| Suma bilansowa | Powyżej równowartości 43 mln euro | Chodzi o sumę aktywów wykazaną w bilansie. |
| Średnioroczne zużycie energii | Powyżej 10 TJ, czyli około 2778 MWh | Próg obejmuje wszystkie nośniki energii, zgodnie z zasadami wynikającymi z nowych regulacji. |
W dotychczasowym modelu kwalifikacja opierała się przede wszystkim na statusie dużego przedsiębiorcy. Oznacza to, że firma mogła podlegać obowiązkowi nawet wtedy, gdy jej zużycie energii nie było szczególnie wysokie. Nowe przepisy wdrażające dyrektywę EED przesuwają ciężar oceny na średnioroczne zużycie energii. Próg 10 TJ należy analizować według aktualnego stanu polskich przepisów i okresów referencyjnych wskazanych w regulacjach.
Co zmienia próg 10 TJ?
Próg 10 TJ odpowiada około 2778 MWh energii. Jednostka TJ, czyli teradżul, służy do wyrażania ilości energii. Przy ocenie zużycia trzeba uwzględnić wszystkie wykorzystywane nośniki, między innymi energię elektryczną, gaz, ciepło i paliwa, zgodnie z metodą określoną w przepisach.
Nowe kryterium nie oznacza, że dotychczasowe zasady można automatycznie pominąć. Do czasu pełnego wdrożenia nowych regulacji w polskim porządku prawnym przedsiębiorstwo powinno sprawdzić zarówno status wynikający z kryteriów wielkości, jak i poziom zużycia energii. Przy zmianie statusu firmy w trakcie cyklu czteroletniego nie należy czekać do kolejnego planowego terminu. Trzeba ustalić moment powstania obowiązku i przygotować audyt zgodnie z aktualnymi wymaganiami.
Audyt powinien obejmować obszary odpowiadające łącznie za co najmniej 90% całkowitego zużycia energii przedsiębiorstwa. Analiza może dotyczyć budynków, instalacji przemysłowych, urządzeń, procesów technologicznych oraz transportu.
Czy ISO 50001 lub EMAS zwalnia z audytu?
Tak, przedsiębiorca może być zwolniony z odrębnego obowiązku wykonywania audytu co 4 lata, jeśli ma wdrożony odpowiedni system zarządzania i w jego ramach przeprowadzono audyt spełniający wymagania ustawy.
Dotyczy to w szczególności:
- ISO 50001 – systemu zarządzania energią, który porządkuje monitorowanie i ograniczanie zużycia energii.
- EMAS – systemu ekozarządzania i audytu środowiskowego.
Samo posiadanie certyfikatu lub uczestnictwo w systemie nie wystarcza, jeśli audyt wykonany w ramach systemu nie obejmuje zakresu wymaganego przez ustawę. Przedsiębiorca powinien więc zachować dokumentację potwierdzającą zarówno funkcjonowanie systemu, jak i przeprowadzenie wymaganej analizy.
Wdrożenie ISO 50001 może oznaczać koszty organizacyjne i certyfikacyjne, ale pozwala włączyć obowiązki audytowe do stałego systemu zarządzania energią. Nie należy mylić tego audytu z audytem efektywności energetycznej wykonywanym na potrzeby białych certyfikatów. To odrębna procedura dotycząca konkretnego przedsięwzięcia i uzyskania świadectwa efektywności energetycznej.
Co zrobić po przeprowadzeniu audytu?
Przedsiębiorstwo powinno potraktować audyt nie tylko jako raport, lecz jako procedurę obejmującą analizę zużycia energii i możliwych usprawnień. Po jego zakończeniu należy wykonać następujące czynności:
- Przygotować zawiadomienie o przeprowadzonym audycie.
- Przekazać je Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki w terminie 30 dni od zakończenia audytu.
- Dołączyć informację o możliwych do uzyskania oszczędnościach energii.
- Przechowywać dane i dokumentację związane z audytem przez 5 lat na potrzeby kontroli.
Raport powinien opierać się na aktualnych, reprezentatywnych, mierzalnych i możliwych do zidentyfikowania danych. W przypadku energii elektrycznej analizuje się także zapotrzebowanie na moc. Dla bardziej złożonych zakładów przemysłowych pomoc audytora mającego doświadczenie w analizie procesów technologicznych ogranicza ryzyko pominięcia istotnych obszarów zużycia.
Za brak realizacji obowiązku audytowego może zostać nałożona kara pieniężna do 5% przychodu przedsiębiorcy osiągniętego w poprzednim roku podatkowym.
Wysokość sankcji zależy od okoliczności sprawy, ale sama możliwość nałożenia kary sprawia, że termin czteroletni oraz 30-dniowy termin zawiadomienia URE powinny być uwzględnione w wewnętrznym kalendarzu zgodności przedsiębiorstwa.
Dla firmy, która wykonała audyt w 2021 roku, standardowy kolejny termin przypadał w 2025 roku. W przypadku nowego obowiązku albo zmiany statusu przedsiębiorstwa datę trzeba ustalić na podstawie aktualnych przepisów i sytuacji firmy, a nie wyłącznie według poprzedniego cyklu.
Najkrócej: audyt energetyczny przedsiębiorstwa przeprowadza się co 4 lata, jeśli firma podlega obowiązkowi. Przedsiębiorstwo powinno zweryfikować kryteria wielkości, zużycie energii, ewentualne zwolnienie dzięki ISO 50001 lub EMAS oraz termin zawiadomienia Prezesa URE.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej analizy prawnej. Przy ocenie obowiązku audytowego należy uwzględnić aktualne brzmienie ustawy o efektywności energetycznej oraz wytyczne Prezesa URE.



