Czym są koszty finansowania dłużnego?
Koszty finansowania dłużnego (KFD) to wydatki związane z uzyskaniem i korzystaniem ze środków finansowych od innych podmiotów. W CIT podlegają ograniczeniu z art. 15c ustawy o CIT, ale tylko w części, w jakiej nadwyżka tych kosztów przekracza wyższą z dwóch wartości: 3 mln zł albo 30% podatkowej EBITDA.
Czym są koszty finansowania dłużnego?
Finansowanie dłużne oznacza korzystanie z kapitału obcego, na przykład kredytu, pożyczki lub określonych form leasingu. Kosztami finansowania dłużnego są nie tylko odsetki. Ustawowa definicja obejmuje wszelkiego rodzaju koszty związane z uzyskaniem od innych podmiotów środków finansowych oraz korzystaniem z tych środków.
Art. 15c ustawy o CIT ogranicza możliwość zaliczania takich wydatków do kosztów uzyskania przychodów. Celem przepisu jest przeciwdziałanie sytuacji, w której nadmierne zadłużenie, zwłaszcza w grupach kapitałowych, sztucznie obniża podstawę opodatkowania. Sam fakt poniesienia wydatku nie przesądza jednak jeszcze o jego kwalifikacji. Każdy koszt trzeba ocenić w związku z konkretną umową i sposobem finansowania.
Co wchodzi w skład KFD?
Katalog kosztów finansowania dłużnego jest szeroki i ma charakter przykładowy. Obejmuje wydatki ponoszone zarówno na rzecz podmiotu finansującego, jak i innych podmiotów, jeżeli pozostają w związku z uzyskaniem lub korzystaniem z finansowania.
| Rodzaj kosztu | Charakterystyka | Czy podlega limitom? |
|---|---|---|
| Odsetki | Od kredytów, pożyczek i innych zobowiązań finansowych, także odsetki skapitalizowane | Tak, jeżeli stanowią koszt podatkowy |
| Prowizje, opłaty i premie | Wydatki związane z udzieleniem, obsługą lub refinansowaniem finansowania | Co do zasady tak |
| Różnice kursowe | Powstałe w związku z finansowaniem w walucie obcej | Tak, jeżeli dotyczą finansowania dłużnego |
| Zabezpieczenia zobowiązań | Na przykład koszty instrumentów pochodnych zabezpieczających stopę procentową | Tak, gdy są związane z długiem |
| Część odsetkowa raty leasingu finansowego | Dotyczy finansowego charakteru umowy leasingu | Tak |
| Kary i opłaty za opóźnienie | Opłaty związane z nieterminową spłatą zobowiązań finansowych | Co do zasady tak, o ile są podatkowo rozpoznawalne |
W praktyce przy analizie należy zwrócić uwagę przede wszystkim na następujące grupy wydatków:
- Odsetki – także te ujęte w wartości początkowej środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej, gdy później są rozliczane przez odpisy amortyzacyjne.
- Różnice kursowe – jeżeli są normalnym następstwem uzyskania finansowania zewnętrznego.
- Instrumenty zabezpieczające – na przykład instrument CAP ograniczający ryzyko wzrostu stopy procentowej.
- Koszty na rzecz podmiotów trzecich – jeżeli bez ich poniesienia uzyskanie lub obsługa finansowania nie byłaby możliwa.
Odsetki naliczone w trakcie realizacji inwestycji, które zwiększają wartość początkową środka trwałego, nie są ujmowane w kalkulacji KFD przed oddaniem tego składnika do używania. Znaczenie podatkowe uzyskują dopiero w części rozliczanej przez odpisy amortyzacyjne. Do KFD trafia wtedy tylko proporcjonalna część odpisu odpowiadająca skapitalizowanym kosztom finansowania.
Jak działa limit kosztów finansowania dłużnego?
Limit dotyczy nadwyżki kosztów finansowania dłużnego. Jest to kwota, o którą koszty finansowania dłużnego podlegające zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów przewyższają opodatkowane przychody o charakterze odsetkowym osiągnięte w tym samym roku.
Podatnik może zaliczyć nadwyżkę do kosztów uzyskania przychodów do wysokości wyższego z dwóch limitów:
- 3 mln zł,
- 30% podatkowej EBITDA.
Podatkową EBITDA oblicza się według wzoru określonego w art. 15c ustawy o CIT:
[(P – Po) – (K – Am – Kfd)] × 30%
Poszczególne symbole oznaczają:
- P – łączną wartość przychodów ze źródeł, z których dochody podlegają opodatkowaniu CIT,
- Po – przychody o charakterze odsetkowym,
- K – koszty uzyskania przychodów przed pomniejszeniem wynikającym z art. 15c,
- Am – podatkowe odpisy amortyzacyjne,
- Kfd – koszty finansowania dłużnego zaliczone do kosztów podatkowych, nieuwzględnione w wartości początkowej środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych.
Przykładowo, jeżeli nadwyżka KFD wynosi 2,5 mln zł, podatnik nie wyłącza jej z kosztów nawet wtedy, gdy 30% podatkowej EBITDA wynosi tylko 1,8 mln zł. Zastosowanie ma wyższy limit, czyli 3 mln zł. Jeżeli nadwyżka przekracza 3 mln zł, trzeba porównać tę kwotę z limitem obliczonym jako 30% podatkowej EBITDA.
Kalkulację można przeprowadzić w kilku etapach:
- Ustal wszystkie koszty związane z uzyskaniem i korzystaniem z finansowania.
- Wyodrębnij opodatkowane przychody o charakterze odsetkowym i oblicz nadwyżkę KFD.
- Oblicz 30% podatkowej EBITDA według wzoru z art. 15c ustawy o CIT.
- Porównaj 3 mln zł z wartością 30% podatkowej EBITDA i zastosuj wyższy limit.
- Wyłącz z kosztów uzyskania przychodów tylko tę część nadwyżki, która przekracza ustalony limit.
Kwota wyłączona w danym roku nie przepada. Zgodnie z art. 15c ust. 18 ustawy o CIT może zostać rozliczona w kolejnych pięciu latach podatkowych, ale tylko w ramach limitów obowiązujących w tych latach. Rozliczenie wymaga więc bieżącego monitorowania kosztów finansowania i podatkowej EBITDA.
Faktoring, leasing i różnice kursowe – co budzi wątpliwości?
Niektóre wydatki wymagają analizy charakteru ekonomicznego umowy. Dotyczy to przede wszystkim faktoringu. Organy podatkowe często uznają koszty faktoringu za zapłatę za udostępnienie środków pieniężnych, a więc za KFD. Takie podejście jest szczególnie widoczne w odniesieniu do faktoringu niepełnego, w którym faktor może żądać zwrotu środków od przedsiębiorcy, gdy dłużnik nie zapłaci.
Inaczej ocenił tę kwestię Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 października 2023 r., sygn. II FSK 391/22. Według sądu faktoring pełny, w którym faktor przejmuje ryzyko niewypłacalności dłużnika i nie ma prawa regresu wobec przedsiębiorcy, nie pełni ekonomicznie funkcji pożyczki. Wynagrodzenie faktora jest wtedy związane ze sprzedażą wierzytelności, a nie z korzystaniem z cudzego kapitału.
Oznacza to, że w świetle tego orzeczenia koszt faktoringu pełnego nie powinien być kwalifikowany jako KFD, natomiast faktoring niepełny może podlegać limitowaniu. Stanowisko organów podatkowych bywa jednak bardziej restrykcyjne, dlatego przy nietypowej umowie warto przeanalizować jej postanowienia i rozważyć uzyskanie interpretacji indywidualnej.
Leasing operacyjny należy odróżnić od leasingu finansowego. NSA w wyroku z 26 kwietnia 2022 r., sygn. II FSK 2197/19, uznał, że opłaty za korzystanie z rzeczy w ramach leasingu operacyjnego nie podlegają ograniczeniom z art. 15c ustawy o CIT. W konsekwencji leasing operacyjny nie powinien być wliczany do limitowanych KFD. W leasingu finansowym limitowaniu może podlegać część odsetkowa raty.
Do kalkulacji mogą również trafić różnice kursowe związane z zewnętrznym finansowaniem oraz koszty instrumentów pochodnych zabezpieczających finansowanie, na przykład ryzyko zmiany stopy procentowej. Ich kwalifikacja zależy od rzeczywistego związku z konkretnym zobowiązaniem.
Kiedy limit nie obejmuje finansowania infrastruktury publicznej?
Art. 15c przewiduje wyłączenie dla kosztów kredytów i pożyczek wykorzystywanych do finansowania długoterminowego projektu z zakresu infrastruktury publicznej. Wyłączenie nie działa automatycznie. Muszą zostać spełnione warunki dotyczące projektu, wykonawcy, aktywów oraz miejsca rozpoznawania przychodów i kosztów:
- Projekt dotyczy znaczącego składnika aktywów o wiarygodnie określonej wartości.
- Jego celem jest dostarczenie, modernizacja, utrzymanie lub eksploatacja aktywa służącego ogólnemu interesowi publicznemu.
- Wykonawca projektu podlega opodatkowaniu w państwie członkowskim Unii Europejskiej.
- Aktywa objęte projektem znajdują się w całości w państwie członkowskim Unii Europejskiej.
- Koszty finansowania zewnętrznego i przychody są wykazywane w całości w państwie członkowskim Unii Europejskiej.
Przy ocenie tego wyłączenia trzeba uwzględnić szczegółowe brzmienie przepisu oraz dokumentację projektu. W przypadku dużych inwestycji zasadna może być interpretacja indywidualna.
O czym pamiętać przy rozliczeniu CIT?
Największe ryzyko powstaje wtedy, gdy spółka automatycznie kwalifikuje albo pomija wydatki bez analizy ich związku z finansowaniem. Przed zamknięciem rozliczenia warto sprawdzić:
- czy każdy analizowany wydatek rzeczywiście dotyczy uzyskania lub korzystania z kapitału obcego,
- czy do kalkulacji włączono różnice kursowe i koszty zabezpieczeń związane z długiem,
- czy podatkowa EBITDA została obliczona na podstawie właściwych przychodów i kosztów,
- czy wyłączone KFD z poprzednich lat mogą zostać rozliczone w bieżącym limicie,
- czy sporna umowa faktoringu lub instrument pochodny wymaga dodatkowej analizy podatkowej.
Najważniejsze jest porównanie nadwyżki KFD z obiema wartościami limitu. Jeżeli nadwyżka nie przekracza 3 mln zł, sama niższa wartość 30% podatkowej EBITDA nie powoduje wyłączenia kosztów. Przy skomplikowanym finansowaniu, transakcjach akwizycyjnych lub instrumentach pochodnych warto zabezpieczyć stanowisko interpretacją indywidualną albo analizą aktualnego orzecznictwa.



