Certyfikat inwestycyjny – co to jest i jak działa?
Certyfikat inwestycyjny to papier wartościowy potwierdzający udział w aktywach Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego (FIZ). Różni się od jednostki uczestnictwa tym, że jest niepodzielny, emitowany w ograniczonej liczbie i zwykle trudniej go sprzedać.
Ważne: w przypadku niepublicznego FIZ minimalna wartość jednego certyfikatu albo minimalny zapis określony przepisami wynosi 40 000 euro. Ograniczenie ma utrudniać dostęp do tego rodzaju funduszy osobom, które nie mają wystarczającej wiedzy i doświadczenia na rynku finansowym.
Czym dokładnie jest certyfikat inwestycyjny?
Certyfikat inwestycyjny jest papierem wartościowym i tytułem uczestnictwa w funduszu zamkniętym. Emituje go FIZ, a posiadacz certyfikatu uzyskuje prawa majątkowe określone w ustawie i statucie funduszu. Można to uprościć do stwierdzenia, że certyfikat potwierdza udział inwestora w majątku funduszu, choć nie oznacza bezpośredniego posiadania konkretnej nieruchomości, wierzytelności czy udziałów w spółce znajdujących się w portfelu.
Certyfikaty są co do zasady niepodzielne. Oznacza to, że inwestor nie nabywa ułamkowej części pojedynczego certyfikatu, tak jak może nabywać ułamkowe jednostki uczestnictwa w niektórych rozwiązaniach oferowanych przez fundusze otwarte. Liczba certyfikatów jest określona w warunkach emisji i może się zmienić w wyniku kolejnej emisji lub umorzenia, jeśli statut funduszu na to pozwala.
FIZ a FIO – czym różnią się certyfikaty od jednostek?
Najczęstszy błąd polega na używaniu określeń „certyfikat” i „jednostka uczestnictwa” zamiennie. Nie są to te same instrumenty. Certyfikat jest związany przede wszystkim z funduszem zamkniętym, natomiast jednostka uczestnictwa jest tytułem uczestnictwa w funduszu otwartym, takim jak FIO. Najważniejsze różnice przedstawia tabela:
| Cecha | Fundusz zamknięty (FIZ) | Fundusz otwarty (FIO) |
|---|---|---|
| Tytuł uczestnictwa | Certyfikat inwestycyjny, będący papierem wartościowym | Jednostka uczestnictwa, która nie jest papierem wartościowym |
| Płynność | Zależy od statutu, wykupu lub możliwości sprzedaży na rynku wtórnym. Nie każdy certyfikat jest notowany | Zwykle łatwiejsze nabycie i odkupienie przez fundusz na zasadach określonych w prospekcie |
| Aktywa | Może inwestować między innymi w nieruchomości, wierzytelności, udziały w spółkach i instrumenty finansowe | Zazwyczaj koncentruje się na bardziej płynnych, standardowych instrumentach rynku finansowego |
| Dostępność | Emisja odbywa się w określonych warunkach, a w przypadku niepublicznego FIZ obowiązuje wysoki próg wejścia | Jednostki można najczęściej nabywać i umarzać w terminach wskazanych przez fundusz |
FIO działa więc w formule bardziej otwartej dla inwestorów detalicznych. FIZ może natomiast przyjąć ograniczoną liczbę uczestników i budować portfel z aktywów, które wymagają dłuższego horyzontu inwestycyjnego albo trudniej je szybko sprzedać.
Jak działa FIZ i skąd próg 40 000 euro?
FIZ gromadzi kapitał inwestorów, a następnie lokuje go zgodnie ze statutem. Certyfikat nie gwarantuje zysku ani wykupu po cenie odpowiadającej początkowej wpłacie. Wartość inwestycji zależy od aktywów funduszu, kosztów jego działania, zasad wyceny oraz warunków zbycia albo umorzenia certyfikatów.
W porównaniu z FIO fundusz zamknięty ma szersze możliwości inwestowania. W jego portfelu mogą znaleźć się między innymi:
- nieruchomości i prawa związane z nieruchomościami
- wierzytelności
- udziały w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością
- papiery wartościowe, waluty i instrumenty pochodne
Takie aktywa mogą być trudniejsze do wyceny i mniej płynne niż akcje dużych spółek albo obligacje znajdujące się w obrocie giełdowym. Z tego powodu inwestor powinien znać statut funduszu, zasady wyceny, koszty oraz warunki wyjścia z inwestycji.
Próg 40 000 euro dotyczy niepublicznych FIZ i pełni funkcję regulacyjnego ograniczenia dostępu. Niepubliczny fundusz nie kieruje certyfikatów do szerokiego rynku, a wysoka minimalna wartość ma ograniczać ryzyko, że instrument o złożonej konstrukcji trafi do osoby bez odpowiedniej wiedzy lub doświadczenia. Nie oznacza to, że wpłata tej kwoty zapewnia bezpieczeństwo kapitału. Jest to warunek dostępu, a nie gwarancja wyniku inwestycji.
Gdzie można kupić certyfikat inwestycyjny?
Certyfikat można nabyć na rynku pierwotnym, czyli podczas emisji prowadzonej przez fundusz. Inwestor składa wtedy zapis na warunkach określonych w dokumentach emisji, a po jej zakończeniu otrzymuje certyfikaty zgodnie z przyjętymi zasadami.
Drugą możliwością jest rynek wtórny. Certyfikaty na okaziciela mogą być dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym lub w alternatywnym systemie obrotu, w tym na rynku organizowanym przez Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie. Ich cena może wtedy zależeć od popytu i podaży, a nie wyłącznie od wartości aktywów przypadających na certyfikat.
Nie każdy certyfikat jest jednak notowany na giełdzie. Certyfikaty niepublicznych FIZ mogą być dostępne wyłącznie w ramach emisji albo transakcji zawieranych poza rynkiem regulowanym. Statut może też określać, czy i kiedy fundusz wykupuje certyfikaty. Po wykupie są one umarzane zgodnie z zasadami działania funduszu.
Najkrócej: certyfikat inwestycyjny jest papierem wartościowym związanym z FIZ, a nie odpowiednikiem jednostki uczestnictwa w FIO. Daje dostęp do udziału w portfelu funduszu, ale może oznaczać mniejszą płynność, bardziej złożone aktywa i wysoki próg wejścia, szczególnie w przypadku niepublicznych funduszy zamkniętych.
Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej.



